Tranh thủ nguồn lực hơn 900.000 tỷ đồng kết dư Quỹ bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp?

Tranh thủ nguồn lực hơn 900.000 tỷ đồng kết dư Quỹ bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp?

N. Nga
BizLIVE - Chuyên gia cho rằng trong trường hợp số kết dư của hai Quỹ bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp nhàn rỗi thì có thể được đầu tư để bảo toàn và tăng trưởng.
Có phần “không bình thường”
Như BizLIVE đã thông tin trước đó, ngày 17/8, Thường vụ Quốc hội khoá 15 họp kỳ thứ 2 đã nghe báo cáo và cho ý kiến về tình hình thực hiện chính sách, chế độ bảo hiểm xã hội, quản lý và sử dụng Quỹ bảo hiểm xã hội năm 2020. 
Điểm đáng chú ý là tổng số kết dư Quỹ bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp đến nay ước đạt 935.100 tỷ đồng. Trong đó, 3 quỹ thành phần kết dư chuyển sang năm 2021 lần lượt là: Quỹ ốm đau, thai sản gần 12.800 tỷ đồng; Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp hơn 53.700 tỷ đồng; Quỹ hưu trí, tử tuất trên 789.100 tỷ đồng. Riêng Quỹ bảo hiểm thất nghiệp hơn 89.100 tỷ đồng. 
Đại diện cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Xã hội Nguyễn Thúy Anh khi đó đánh giá đây là con số kết dư lớn. 
Được biết, nguồn quỹ của bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp đến từ các khoản đóng góp của người sử dụng lao động và người lao động, nhà nước hỗ trợ, tiền sinh lời của hoạt động đầu tư quỹ và nguồn thu hợp pháp khác. Nhóm tham gia là lao động khu vực chính thức, có hợp đồng, chi trả theo nguyên tắc "có đóng - có hưởng".
Trao đổi với BizLIVE, ông Lê Đình Quảng, Phó trưởng ban Chính sách - Pháp luật Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam cho rằng việc kết dư của bất kỳ quỹ tài chính nào cũng phụ thuộc yếu tố đầu vào (thu) và đầu ra (chi). Tuy nhiên đối với Quỹ bảo hiểm xã hội và Quỹ bảo hiểm thất nghiệp thì còn phức tạp hơn và phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác.
"Việc kết dư của bất kỳ quỹ tài chính nào cũng phụ thuộc yếu tố đầu vào (thu) và đầu ra (chi). Tuy nhiên đối với Quỹ bảo hiểm xã hội và Quỹ bảo hiểm thất nghiệp thì còn phức tạp hơn và phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác".Ông Lê Đình Quảng, Phó Trưởng ban Chính sách - Pháp luật Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam
Ông Lê Đình Quảng nêu ví dụ, kết dư của hai quỹ này ngoài phụ thuộc vào mức đóng, mức hưởng và các chế độ được hưởng (được quy định trong luât) thì chúng còn phụ thuộc các yếu tố khác như mức độ bao phủ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, mức tiền lương của người lao động, điều kiện kinh tế xã hội làm phát sinh các chế độ phải chi, hiệu quả của đầu tư từ quỹ bảo hiểm xã hội... 
“Nhưng tóm lại việc hai quỹ này kết dư lớn như vậy thì chúng ta phải xem xét cả mức đóng (thu) có cao và mức chi có ít quá hay không”, ông Quảng nhận định. 
Nhấn mạnh riêng về việc kết dư Quỹ bảo hiểm thất nghiệp, ông Quảng cho biết theo số liệu mà ông nắm được, do ảnh hưởng của của dịch bệnh COVID-19, số người hưởng các chế độ bảo hiểm thất nghiệp năm 2020 tăng, nhất là trợ cấp thất nghiệp (hơn một triệu người) tăng 30,09% so với năm 2019. Tổng số tiền chi cho các chế độ bảo hiểm thất nghiệp lên gần 19.000 tỷ đồng, tăng 6.217 tỷ đồng (49,2%) so với năm 2019, song vẫn kết dư hơn 89.000 tỷ đồng (tăng gần 3.600 tỷ đồng so với năm 2019). 
“Như vậy, kết dư Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp liên tục tăng và hiện ở mức cao là việc “không bình thường” đúng như lời nhận xét của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ”, ông Quảng nói.
Ông Quảng cũng cho rằng, Quỹ bảo hiểm thất nghiệp là quỹ ngắn hạn mà có kết dư lớn sẽ gây gánh nặng cho người sử dụng lao động, người lao động, ngân sách nhà nước và mất công bằng đối với người thụ hưởng. 
Đầu tư để bảo toàn và tăng trưởng Quỹ
Theo quy định của pháp luật, Quỹ bảo hiểm xã hội và Quỹ bảo hiểm thất nghiệp phải được “quản lý tập trung, thống nhất, công khai, minh bạch, được sử dụng đúng mục đích và được hạch toán độc lập theo các quỹ thành phần, các nhóm đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do nhà nước quy định và chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định". 
Vì vậy, ông Lê Đình Quảng cho rằng không có cơ sở pháp lý để đồng tình với việc sử dụng số kết dư của hai quỹ này cho mục đích khác ví dụ như mua vaccine phòng COVID-19.
Theo ông Quảng, việc sử dụng các Quỹ bảo hiểm phải đúng mục đích, trường hợp quỹ kết dư nhàn rỗi thì có thể được đầu tư để bảo toàn và tăng trưởng quỹ. 
"Không có cơ sở pháp lý để đồng tình với việc sử dụng số kết dư của Quỹ bảo hiểm xã hội và Quỹ bảo hiểm thất nghiệp cho mục đích khác".Ông Lê Đình Quảng, Phó Trưởng ban Chính sách - Pháp luật Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam
Cụ thể, hoạt động đầu tư từ Quỹ bảo hiểm phải bảo đảm an toàn, hiệu quả và thu hồi được vốn đầu tư bằng các hình thức như mua trái phiếu Chính phủ; Gửi tiền, mua kỳ phiếu, chứng chỉ tiền gửi tại các ngân hàng thương mại có chất lượng hoạt động tốt theo xếp loại tín nhiệm của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam hoặc cho ngân sách nhà nước vay.
Riêng về bảo hiểm thất nghiệp, ông Lê Đình Quảng cho rằng đã đủ cơ sở để Uỷ ban Thường vụ Quốc hội hoặc Quốc hội xem xét quyết định giảm mức đóng từ 1% xuống còn 0,5% cho cả người lao động và người sử dụng lao động. Việc giảm như trên vừa hỗ trợ doanh nghiệp và người lao động song vẫn bảo đảm cân bằng và an toàn quỹ cả trong ngắn hạn và dài hạn.
Theo ông Quảng, trong điều kiện doanh nghiệp và người lao động đang và sẽ tiếp tục gặp vô vàn khó khăn do dịch bệnh COVID-19 như hiện nay, nếu giảm mức đóng như trên thì mỗi năm doanh nghiệp và người lao động có khoảng gần 10.000 tỷ đồng dành để sản xuất kinh doanh cũng như chăm lo đời sống cho người lao động. 
Với những phân tích trên, ông Quảng cho rằng đã đến lúc cần phải xem xét, điều chỉnh một cách khoa học, phù hợp thực tiễn cả mức đóng và các chính sách chi cho người lao động để các chính sách về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp thực sự là trụ cột chính của hệ thống an sinh xã hội, góp phần quan trọng thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội, bảo đảm ổn định chính trị - xã hội, đời sống nhân dân, phát triển bền vững đất nước.
Theo Nghị định 30/2016/NĐ-CP quy định chi tiết hoạt động đầu tư từ Quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp do Bảo hiểm xã hội Việt Nam quản lý, quy định rõ, hoạt động đầu tư từ quỹ Quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp được thực hiện thông qua 5 hình thức theo thứ tự ưu tiên:
1. Mua trái phiếu Chính phủ.
2. Cho ngân sách nhà nước vay.
3. Gửi tiền, mua trái phiếu, kỳ phiếu, tín phiếu, chứng chỉ tiền gửi tại các ngân hàng thương mại có chất lượng hoạt động tốt theo xếp loại tín nhiệm của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
4. Cho Ngân hàng Phát triển Việt Nam, Ngân hàng Chính sách xã hội vay theo hình thức mua trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh do các ngân hàng này phát hành.
5. Đầu tư vào các dự án quan trọng theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
Việc đầu tư vào hình thức 4 và hình thức 5 chỉ áp dụng đối với Quỹ bảo hiểm thất nghiệp và không được vượt quá 20% số dư Quỹ bảo hiểm thất nghiệp của năm trước liền kề.

N. NGA

Xem bản Desktop