Việc làm

Những chính sách mới tác động đến người lao động sắp có hiệu lực

N. Nga
BizLIVE - Ngày 1/1/2021, Bộ luật Lao động 2019 sẽ chính thức có hiệu lực thay thế cho Bộ luật Lao động 2012 hiện hành với nhiều nội dung thay đổi tác động trực tiếp đến người lao động. Cùng BizLIVE điểm một số quy định mới quan trọng của Bộ luật.
Tăng tuổi nghỉ hưu
Điểm thay đổi tác động lớn nhất tới nhiều người lao động là vấn đề tăng tuổi nghỉ hưu. Điều 169 Bộ luật Lao động 2019 quy định tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện lao động bình thường được điều chỉnh theo lộ trình cho đến khi đủ 62 tuổi đối với lao động nam vào năm 2028 và đủ 60 tuổi đối với lao động nữ vào năm 2035.
Kể từ năm 2021, cứ mỗi năm tuổi nghỉ hưu sẽ tăng thêm 3 tháng đối với nam và 4 tháng đối với nữ, cho đến khi đủ 62 tuổi đối với nam vào năm 2028 và đủ 60 tuổi đối với nữ vào năm 2035. 
Xem chi tiết lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu từ 2021 tại đây.
Bỏ hợp đồng lao động theo mùa vụ
Hiện nay, theo quy định tại Bộ luật Lao động 2012 hợp đồng lao động phải được giao kết theo hình thức hợp đồng lao động xác định thời hạn, hợp đồng lao động không xác định thời hạn và hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng.
Tuy nhiên, theo quy định tại Bộ luật lao động 2019 thì từ ngày 1/1/2021, hợp đồng lao động chỉ được giao kết theo một trong 2 loại hợp đồng là hợp đồng lao động không xác định thời hạn và hợp đồng lao động xác định thời hạn.
Như vậy, từ ngày 1/1/2021 sẽ chỉ còn 2 loại hợp đồng lao động thay vì 3 loại như quy định hiện nay tại Bộ luật lao động 2012.
Người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng không cần báo trước
Bộ luật lao động 2019 ghi nhận hình thức hợp đồng lao động điện tử, ngoài ra, với những trường hợp hai bên thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì vẫn được coi là hợp đồng lao động.
Điều 35 Bộ luật Lao động sửa đổi cho phép người lao động được quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng không cần lý do, chỉ cần báo trước 30 ngày với hợp đồng xác định thời hạn và 45 ngày với hợp đồng không xác định thời hạn.
Trong một số trường hợp, người lao động còn được đơn phương chấm dứt hợp đồng mà không cần báo trước, như: Không được bố trí theo đúng công việc, địa điểm làm việc hoặc không được bảo đảm điều kiện làm việc theo thỏa thuận; Không được trả đủ lương hoặc trả lương không đúng thời hạn; Bị người sử dụng lao động ngược đãi, đánh đập; Bị quấy rối tình dục tại nơi làm việc; Đủ tuổi nghỉ hưu, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác...
Đồng thời, người lao động cũng được quyền yêu cầu người sử dụng lao động cung cấp bản sao các tài liệu liên quan đến quá trình làm việc của mình khi chấm dứt hợp đồng lao động, các chi phí của việc cung cấp do người sử dụng lao động chi trả.
Lao động có thể ủy quyền cho người khác nhận lương
Điều 94 Bộ Luật Lao động 2019 bổ sung nội dung về nguyên tắc trả lương. Cụ thể, trường hợp người lao động không thể nhận lương trực tiếp thì người sử dụng lao động có thể trả lương cho người được người lao động ủy quyền hợp pháp. người sử dụng lao động không được ép buộc người lao động chi tiêu lương vào việc mua hàng hóa, sử dụng dịch vụ của người sử dụng lao động hoặc của đơn vị khác mà người sử dụng lao động chỉ định.
Người sử dụng lao động phải thông báo bảng kê trả lương khi trả lương cho người lao động: Mỗi lần trả lương, người sử dụng lao động phải thông báo bảng kê trả lương cho người lao động, trong đó ghi rõ tiền lương, tiền lương làm thêm giờ, tiền lương làm việc vào ban đêm, nội dung và số tiền bị khấu trừ (nếu có).
Tăng thời giờ làm thêm theo tháng lên 40 giờ
Bộ luật Lao động 2019 quy định người sử dụng lao động được sử dụng người lao động làm thêm giờ khi được sự đồng ý của người lao động; Phải bảo đảm số giờ làm thêm của người lao động không quá 50% số giờ làm việc bình thường trong 1 ngày.
Trường hợp áp dụng quy định thời giờ làm việc bình thường theo tuần thì tổng số giờ làm việc bình thường và số giờ làm thêm không quá 12 giờ trong 1 ngày; không quá 40 giờ trong 1 tháng. Bảo đảm số giờ làm thêm của người lao động không quá 200 giờ trong 1 năm, trừ trường hợp như sản xuất, gia công xuất khẩu sản phẩm là hàng dệt, may, da, giày, linh kiện điện, điện tử, chế biến nông, lâm, thủy sản; cung cấp điện, viễn thông, lọc dầu; cấp, thoát nước…
Như vậy, từ 1/1/2021, người sử dụng lao động chỉ được sử dụng người lao động làm thêm giờ tối không quá 40 giờ trong 1 tháng (hiện nay đang là 30 giờ/tháng) và phải đáp ứng đủ các điều kiện khác theo quy định nêu trên.
Ngày Quốc khánh 2/9 được nghỉ 2 ngày
Về ngày nghỉ, Điều 112 Bộ luật Lao động sửa đổi quy định bổ sung thêm một ngày nghỉ trong năm vào ngày liền kề với ngày Quốc khánh, có thể là 1/9 hoặc 3/9 Dương lịch, tùy theo từng năm và theo đề xuất của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.
Như vậy, từ năm 2021, người lao động sẽ được nghỉ tổng cộng 11 ngày nghỉ lễ, tết hàng năm: Tết Dương lịch 1 ngày, Tết Âm lịch 5 ngày, Ngày Chiến thắng (30/4) 1 ngày, Ngày Quốc tế lao động (1/5) 1 ngày, Ngày Quốc khánh (2/9) 2 ngày (ngày 2/9 và 1 ngày liền kề trước hoặc sau), Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương (10/3 Âm lịch) 1 ngày.
Trong những ngày này, người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương. Nếu làm việc vào những ngày này sẽ được hưởng ít nhất 300% lương. 
Bộ luật cũng bổ sung thêm các trường hợp người lao động được nghỉ việc riêng và hưởng nguyên lương là con nuôi kết hôn, cha mẹ nuôi, cha mẹ nuôi của vợ hoặc chồng, con nuôi chết.
Thưởng cho người lao động có thể không bằng tiền
Theo điều 103 của Bộ luật Lao động 2019, khái niệm thưởng cho người lao động được mở rộng, có thể là tiền, tài sản hoặc bằng các hình thức khác căn cứ vào kết quả sản xuất kinh doanh, mức độ hoàn thành công việc của người lao động.
Quy chế thưởng do người sử dụng lao động quyết định và công bố công khai tại nơi làm việc sau khi tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở.
Như vậy, từ ngày 1/1/2021, người sử dụng lao động được phép thưởng cho người lao động không chỉ bằng tiền mà còn có thể bằng tài sản hoặc các hình thức khác. 
Với mong muốn cung cấp được thông tin cụ thể về những điểm mới của Bộ luật Lao động 2019, giải đáp những thắc mắc, mối quan tâm từ người sử dụng lao động và người lao động xoay quanh quy định mới. Đồng thời thảo luận, so sánh giữa quy định cũ và quy định mới mà doanh nghiệp và người lao động cần biết và cập nhật. Qua đó, đánh giá được những tác động tích cực và những hạn chế mà doanh nghiệp người lao động gặp phải khi áp dụng theo bộ luật mới từ đó đưa ra giải pháp. Nhịp sống doanh nghiệp - BizLIVE tổ chức buổi giao lưu trực tuyến với chủ đề“Những điểm quan trọng cần biết về Bộ luật Lao động có hiệu lực từ 1/1/2021”.
Buổi giao lưu trực tuyến diễn ra từ 09h00 – 11h00, thứ Ba, ngày 29/12/2020, được tường thuật trực tiếp trên Cuộc sống an toàn (cuocsongantoan.vn) và chuyên trang Nhịp sống doanh nghiệp BizLIVE (bizlive.vn).
Tham dự buổi giao lưu trực tuyến có đại diện lãnh đạo các đơn vị:
- Vụ Pháp chế, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội;
- Ban Quan hệ lao động, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam;
- Công ty May 10, CTCP.
Mời quý độc giả quan tâm gửi câu hỏi tại đây

N. NGA