Tình trạng chi phí “ngoài luồng” trong hoạt động xuất nhập khẩu vẫn ở mức độ cao

Tình trạng chi phí “ngoài luồng” trong hoạt động xuất nhập khẩu vẫn ở mức độ cao

Tuấn Việt
BizLIVE - Trong số 3.657 doanh nghiệp được hỏi về có hay không phải chi phí "ngoài luồng" trong hoạt động xuất nhập khẩu thì có khoảng 22,6% doanh nghiệp  thừa nhận đã từng thực hiện hành vi trả chi phí ngoài quy định và 21,3% doanh nghiệp từ chối cung cấp thông tin liên quan.
Như BizLIVE đã đề cập, nhiều nội dung đáng chú ý về "Mức độ hài lòng của doanh nghiệp trong thực hiện thủ tục hành chính xuất nhập khẩu" mới đây đã được Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Tổng cục Hải quan công bố trong một báo cáo chi tiết liên quan.
Kết quả nghiên cứu được hoàn thành dựa trên phản hồi của 3.657 doanh nghiệp đang hoạt động trong các lĩnh vực kinh doanh xuất nhập khẩu, sản xuất xuất khẩu, gia công, chế xuất, dịch vụ logistics và đại lý hải quan… trong năm 2020
Với quy mô trên, báo cáo đã phản ánh khá chi tiết tình hình thực hiện thủ tục hành chính xuất nhập khẩu, các khó khăn, vướng mắc của cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan và các thủ tục quản lý, kiểm tra chuyên ngành.
Trong phần trình bày tóm tắt báo cáo, ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế VCCI cho biết khảo sát này được tiến hành hoàn toàn khách quan, độc lập. Ông Tuấn đánh giá, cảm nhận chung của doanh nghiệp với các thủ tục hành chính trong xuất nhập khẩu đã cải thiện nhiều, nhưng bên cạnh đó vẫn còn nhiều điểm nóng khiến cộng đồng doanh nghiệp chưa hài lòng.
Cụ thể, các doanh nghiệp đề nghị cần tăng tính công khai, minh bạch trong giải quyết thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả công tác giải đáp vướng mắc, khó khăn cho doanh nghiệp. Cơ quan hải quan và các bộ, ngành cũng cần nâng cao năng lực giải quyết công việc và tăng cường kỷ cương, kỷ luật của cán bộ, công chức nhà nước trong quá trình giải quyết thủ tục cho doanh nghiệp.
Những khó khăn chính mà doanh nghiệp gặp phải trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính xuất nhập khẩu.
Ông Tuấn nêu vấn đề và đưa ra dẫn chứng, "nếu như năm 2018 tỷ lệ doanh nghiệp gặp khó trong thủ tục xác định mã HS giai đoạn trước khi khai hải quan ở mức 66,3% thì kết quả điều tra mới nhất lên đến 76,2%".
Cùng với đó, việc xác định trị giá hàng hoá tiếp tục gây nhiều trở ngại cho doanh nghiệp. Ví dụ, cứ 10 doanh nghiệp được hỏi thì có gần 5 doanh nghiệp gặp trở ngại ở khâu này .
“Việc áp dụng mã HS nhiều khi không thống nhất giữa chính các cơ quan hải quan với nhau. Nhiều lúc doanh nghiệp bị truy thu xử phạt do cách hiểu khác nhau giữa các công chức hải quan thực thi”, ông Tuấn cho biết.
Thêm vào đó, việc doanh nghiệp tham vấn mã HS với cơ quan hải quan cũng không dễ dàng và kết quả giám định mã HS cũng mất nhiều thời gian.
 
Hơn 20% doanh nghiệp "ngại" đề cập đến chi phí "ngoài luồng"
Trong cuộc khảo sát này, nhóm nghiên cứu cho biết đã dành một phần thời lượng để tìm hiểu vấn đề chi phí ngoài quy định (hay còn gọi là chi phí không chính thức) trong thực hiện thủ tục hành chính xuất nhập khẩu (TTHC XNK).
Theo đó, so với năm 2018, tỷ lệ doanh nghiệp không trả chi phí ngoài quy định đã tăng nhẹ từ mức 55,6% lên mức 56,1%.
Đáng chú ý, có khoảng 22,6% doanh nghiệp thẳng thắn thừa nhận đã từng thực hiện hành vi trả chi phí ngoài quy định và 21,3% doanh nghiệp từ chối cung cấp thông tin liên quan.
 
 
Một điểm tích cực là tỷ lệ doanh nghiệp trả lời "không trả - không mất" đối với chi phí không chính thức đã tăng dần lên theo thời gian. Cụ thể, nếu so với 2018, tỷ lệ này chỉ tăng nhẹ 0,5% (từ 55,6% lên 56,1%), tuy nhiên nếu so với mức 36,8% của khảo sát thực hiện năm 2015 thì tỷ lệ này đã tăng lên đáng kể.
Về quy mô của khoản chi phí ngoài quy định trong thực hiện TTHC XNK, có đến 73,8% doanh nghiệp cho biết các khoản chi có giá trị chưa tới 0,5% giá trị lô hàng hóa dịch vụ và chỉ 2,3% doanh nghiệp phải chi số tiền ngoài quy định nhiều hơn 10% giá trị lô hàng.
Tuy nhiên, đáng lưu ý là có tới 38,6% người trả lời phản ánh lo ngại doanh nghiệp của mình có thể bị phân biệt đối xử nếu không trả phí ngoài quy định cho cán bộ giải quyết TTHC. Hình thức gây khó khăn cho doanh nghiệp phổ biến nhất khi họ không trả chi phí không chính thức là kéo dài thời gian làm thủ tục.
Bên cạnh đó, cũng có tới 56,31% cho rằng không có tình trạng này và 5,09% doanh nghiệp “không biết” hoặc từ chối trả lời.
 
Một số doanh nghiệp bày tỏ lo lắng sẽ bị gây khó khăn trong những lần làm thủ tục sau, bị yêu cầu giải trình các chứng từ không theo quy định của pháp luật hoặc bị cán bộ tỏ thái độ không văn minh lịch sự khi làm việc.
Cụ thể, có tới 48,5% doanh nghiệp phản ánh về tình trạng này. Theo phản ánh, hồ sơ của doanh nghiệp thường sẽ bị yêu cầu chỉnh sửa nhiều lần khiến số lần đi lại và thời gian chuẩn bị tăng lên.
Đồng thời, khoảng 36,4% doanh nghiệp cho biết bị gây khó khăn trong những lần làm thủ tục sau nếu vẫn không chi khoản chi phí không chính thức. Một số hình thức sách nhiễu khác đó là yêu cầu doanh nghiệp bổ sung, giải trình các chứng từ không theo quy định pháp luật.
Ngoài ra, khảo sát cũng cho thấy có khoảng hơn 20% doanh nghiệp gặp phải tình trạng cán bộ công chức hải quan tỏ thái độ thiếu văn minh, lịch sự khi thực hiện công việc nếu doanh nghiệp thiếu đi khoản chi phí "ngoài luồng.
 
Cuộc Khảo sát "Mức độ hài lòng..." năm 2020 của VCCI hoàn thành dựa trên phản hồi của 3.657 doanh nghiệp đang hoạt động trong các lĩnh vực kinh doanh xuất nhập khẩu, sản xuất xuất khẩu, gia công, chế xuất, dịch vụ logistics và đại lý hải quan…
Cụ thể, phản hồi cuộc điều tra này có 2.487 doanh nghiệp tư nhân, 1.070 doanh nghiệp FDI và 100 doanh nghiệp có vốn nhà nước, lần lượt chiếm 68%, 29,3% và 2,7% tổng số phản hồi.
Về lĩnh vực hoạt động chính, 37,2% doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất xuất khẩu, 34,2% doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu và 11,5% doanh nghiệp gia công. Ngoài ra, có 4,7% doanh nghiệp chế xuất, 1,7% doanh nghiệp dịch vụ logistics, 0,4% doanh nghiệp là đại lý hải quan và 10,3% là các doanh nghiệp trong các lĩnh vực khác.

TUẤN VIỆT

Xem bản Desktop