Có xuyên được “biên giới hành chính” trong “ma trận” chia tách chuỗi sản xuất?

Có xuyên được “biên giới hành chính” trong “ma trận” chia tách chuỗi sản xuất?

Duy Khang
BizLIVE - Không thể mơ về "zero COVID", trong khi chuỗi sản xuất của doanh nghiệp trở thành một "ma trận" bị chia cắt bởi "biên giới hành chính" giữa các địa bàn, giữa các vùng xanh-vàng-đỏ...
Chiều 25/9, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT) tổ chức hội nghị “Giải pháp phát triển chuỗi cá tra sau giãn cách xã hội”.
Tham dự có đại diện Bộ Y tế, lãnh đạo 13 tỉnh đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) và Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản (VASEP). Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Lê Minh Hoan chủ trì hội nghị.
Phát biểu khai mạc Bộ trưởng Lê Minh Hoan nhấn mạnh, 19 tỉnh phía Nam trong đó có 13 tỉnh ĐBSCL đang gặp khó khăn do đang áp dụng Nghị quyết 86 của Chính phủ (về các giải pháp cấp bách phòng, chống dịch bệnh COVID-19) theo các cấp độ khác nhau, và chưa hoàn toàn thống nhất nên các chính sách đề ra ở các tỉnh có độ vênh nhất định.
Theo Bộ trưởng Hoan, để phát triển chuỗi sản xuất và cung ứng ngành hàng đòi hỏi phải có một chính sách tương đối đồng bộ, thống nhất trong một không gian kinh tế của khu vực ĐBSCL.
Song, qua phản ánh tại hội nghị, trong một không gian kinh tế như vậy vẫn còn quan ngại về "biên giới hành chính" giữa các tỉnh thành, những biên giới được dựng lên từ yêu cầu phòng chống dịch thời gian qua và ảnh hưởng lớn đến thông thương, kết nối cung - cầu.
 Điểm cầu tham gia hội nghị trực tuyến tại Đồng Tháp
loạt nhà máy tạm dừng hoạt động
Tại hội nghị, ông Trần Đình Luân - Tổng cục trưởng Tổng cục Thủy sản cho biết, diện tích thả nuôi cá tra mới tính đến ngày 15/9/2021 đạt 3.516 ha (bằng 74,3 % so với cùng kỳ 2020). Diện tích thả nuôi cá tra trong hơn 2 tháng giãn cách (tháng 7, 8) giảm khoảng 50-55% so với các tháng trước khi thực hiện giãn cách.
Sản lượng cá tra thu hoạch trong hai tháng giãn cách giảm tương ứng là 20% và 44,9% so với tháng 7, 8 năm 2020. Đặc biệt nửa tháng đầu tháng 9/2021, sản lượng thu hoạch giảm 77% so với cùng kỳ. 
Tính đến đầu tháng 9, có 52/106 nhà máy chế biến cá tra tại 5 tỉnh An Giang, Đồng Tháp, Cần Thơ, Hậu Giang và Vĩnh Long phải tạm dừng hoạt động (chiếm tỷ lệ 49%); số lao động phải nghỉ việc do dịch bệnh khoảng trên 70%. 
Các tỉnh có số doanh nghiệp ngừng sản xuất nhiều nhất là Cần Thơ, Tiền Giang. Tỷ lệ công nhân/nhân viên được tiêm vaccine mũi 1 rải rác từ 10-90% tùy địa phương và doanh nghiệp, mũi 2 còn hạn chế khi chỉ chiếm khoảng 10%.
cần thống nhất “kim chỉ nam” để trở lại
Bà Tô Tường Lan, Phó tổng thư ký VASEP phát biểu tại hội nghị
Bà Tô Tường Lan, Phó tổng thư ký VASEP cho biết, trở ngại lớn của các doanh nghiệp khi chuẩn bị trở lại sản xuất là tỷ lệ công nhân được tiêm vaccine thấp rất khó huy động, và khi sản xuất trở lại nếu xảy ra dịch bệnh thì trách nhiệm thuộc về doanh nghiệp. Đó là những nguyên nhân khiến các doanh nghiệp chưa mạnh dạn lên phương án tái sản xuất.
Từ nay đến cuối năm nhu cầu cá tra trên thị trường khá lớn nhưng làm thế nào để tận dụng cơ hội này vì thời gian từ nay đến cuối năm không còn nhiều?
Tháng 8/2021, do tác động của dịch bệnh nên kim ngạch xuất khẩu cá tra giảm gần 29%, với tình trạng phục hồi rất chậm của các doanh nghiệp như hiện nay qua tháng 9/2021 xuất khẩu cá tra có thể giảm trên 30%. Do phần lớn doanh nghiệp chậm trễ đơn hàng và không dám nhận đơn hàng mới cho dịp cuối năm - dịp cao điểm xuất khẩu, thậm chí có doanh nghiệp không thể lấy đơn hàng cho giai đoạn đầu năm 2022.
Theo bà Lan, doanh nghiệp cần có sự đồng thuận giữa các tỉnh về bộ quy tắc hướng dẫn phòng, chống dịch tại các nhà máy.
Bây giờ đã chuyển từ "zero COVID" sang "sống chung với dịch bệnh" nên các doanh nghiệp và các địa phương rất cần bổ sung phương án bộ tiêu chuẩn phòng, chống dịch và lấy đó làm “kim chỉ nam” thực hiện trong giai đoạn bình thường mới. 
Cụ thể, cần có quy định cụ thể đối với việc huy động lực lượng công nhân quay lại nhà máy, và nhà máy có được thu nhận các F0 đã được điều trị vào làm việc? Bên cạnh đó, quy định về test nhanh COVID cho công nhân là chưa thống nhất và đồng bộ giữa các địa phương. Đây là các vấn đề then chốt quyết định sự hồi phục của ngành cá tra, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay.
Do đó, VASEP kiến nghị, thứ nhất, Bộ NN-PTNT phối hợp Bộ Y tế xem xét ban hành bộ quy tắc chung về xét nghiệm đối với người tiêm vaccine mũi một, mũi hai và F0 cũng như khi phát hiện F0 trong nhà máy trong giai đoạn bình thường mới.
Hiện nay mỗi địa phương có chính sách phòng, chống dịch tương đối khác nhau và thiếu sự phối hợp đồng bộ, gây ra nhiều khó khăn cho các doanh nghiệp trong việc vận chuyển nguyên liệu và con giống từ vùng xanh đến các vùng khác và ngược lại. 
Thứ hai, Bộ có tác động để các 13 tỉnh thống nhất trong việc di chuyển, cách ly và có chính sách kiểm soát hợp lý người từ vùng xanh sang vùng khác và ngược lại, tạo điều kiện cho việc đi lại của người nuôi, người thu hoạch trong khu vực nuôi trồng thủy sản không bị gián đoạn.
xuyên "biên giới hành chính" bằng "thẻ xanh" liên tỉnh
  
 
Bà Trương Thị Lệ Khanh, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Vĩnh Hoàn
Bà Trương Thị Lệ Khanh, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Vĩnh Hoàn cho rằng, ngành hàng cá tra đang đứng trước ngưỡng cửa khôi phục và sắp chuyển qua giai đoạn sản xuất bình thường mới, nhưng vấn đề doanh nghiệp gặp phải khi mở cửa sản xuất và tăng năng suất nằm ở chỗ di chuyển của người lao động, của các hộ nuôi giống, vấn đề test COVID và vấn đề cách ly người lao động.
Việc kiểm soát dịch bệnh phân chia theo địa giới hành chính và phòng, chống dịch của các tỉnh có độ chênh nhau đã gây ra khó khăn cho lực lượng lao động của chuỗi ngành hàng. Vì vậy, đề nghị 8 tỉnh có nuôi và chế biến cá tra cần ra một tuyên bố chung. 
Thứ nhất cấp "thẻ xanh" cho công đoàn thu hoạch cá tra liên tỉnh.
Thứ hai, công nhận "thẻ xanh" công nhân liên tỉnh để công nhân ở tỉnh này được qua nhà máy chế biến ở tỉnh khác làm việc.
Thứ ba, đơn giản hóa thủ tục hành chính phê duyệt thủ tục di chuyển của công đoàn ngoài tỉnh không quá 3 ngày. 
Thứ tư, các tỉnh thống nhất giao Sở NN-PTNT làm đầu mối hướng dẫn phương án công đoàn thu hoạch cá tra thịt và giống trong và ngoài tỉnh.
Thứ năm, công đoàn thu hoạch cá giống và nhân viên thu mua cá giống được phép đi về nhà hàng ngày theo nguyên tắc “1 cung đường 2 điểm đến”, và thu hoạch trong khu vực không có áp dụng Chỉ thị 16 được phép về nhà mà không bị cách ly, đã tiêm mũi 1 thì định kỳ test 3 ngày/lần, nếu đã tiêm 2 mũi có một cơ chế thông thoáng hơn về test COVID. 
Địa phương trong giai đoạn thực hiện Chỉ thị 15, 15 + và 16 cần tạo điều kiện cho người nuôi cá giống đến ao cá chăm sóc, mua thuốc vật tư... Có như vậy chuỗi cung ứng mới không bị đứt gãy. 
Nếu những khó khăn lớn nhất của ngành cá tra được giải quyết thì doanh nghiệp có thể sẽ phục hồi sản xuất ở cấp độ nhanh hơn.
cần tính toán cơ chế liên tỉnh
Ông Lê Quốc Phong, Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp - Ảnh: Ngọc Thắng/Thanhnien
Lê Quốc Phong, Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp cho biết, cá tra là ngành hàng chủ lực và có nhiều thách thức đối với sản xuất “3 tại chỗ” trong môi trường làm việc lạnh. Tỉnh đã cố gắng để chia sẻ, hỗ trợ và cùng doanh nghiệp vượt khó khăn dịch bệnh nên ưu tiên vaccine ngay từ sớm cho doanh nghiệp, hiện đã có 90% công nhân làm việc "4 tại chỗ" được phủ vaccine, nhờ vậy doanh nghiệp đã nâng được công suất sản xuất.
Trong tình hình mới cần phải tính toán các phương án an toàn trong quá trình sản xuất và an toàn trong phòng, chống dịch bệnh của từng địa phương và tinh thần là phải theo dõi sức khỏe công nhân hàng ngày để kịp thời phát hiện sớm sàng lọc và duy trì được hoạt động của nhà máy. 
Ông Phong đề nghị giao doanh nghiệp test nhanh và khi mở cửa lại nếu trong quá trình sản xuất xuất hiện ca nhiễm doanh nghiệp phải có phương án bố trí thích ứng hoàn cảnh mới, và cần tính toán cơ chế liên tỉnh trên tinh thần hỗ trợ doanh nghiệp.
phải xác định được “ma trận” chuỗi hoạt động sản xuất
Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Trường Sơn
Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Trường Sơn cho rằng trong thời gian tới không thể có "zero COVID", như vậy cần phải xây dựng một kịch bản đáp ứng hết sức linh hoạt và có kiểm soát đối với dịch COVID-19; trong đó bao gồm các vấn đề an toàn trong sinh hoạt, sản xuất, vận chuyển đối với mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, và ngành cá tra cũng nằm trong những hướng dẫn của Ban chỉ đạo (BCĐ) Quốc gia phòng, chống dịch COVID-19 và của Bộ Y tế.
Thứ nhất, trong hướng dẫn tạm thời “thích ứng an toàn linh hoạt và kiểm soát hiệu quả đối với tình hình mới” Bộ Y tế tiếp tục phân loại các đơn vị hành chính theo 4 nhóm.
Trong các nhóm này nhiệm vụ của UBND tỉnh và các cấp, đặc biệt các doanh nghiệp là phải xác định được “ma trận” chuỗi hoạt động sản xuất, bao gồm các nhân tố: Nhà máy, công nhân, các đường vận chuyển… cái nào nằm trong vùng đỏ, vùng xanh, vàng và cam… khi đã xác định được “ma trận” này rồi sẽ ra được phương án.
Ví dụ, nhà máy trong vùng xanh nhưng công nhân trong vùng đỏ, mà nhà máy buộc phải có công nhân làm việc thì doanh nghiệp phải xử lý như thế nào? Khi doanh nghiệp đã xác định được thì mới ra được phương án sản xuất phù hợp.
Thứ hai, Bộ sẽ có đề xuất với Ban chỉ đạo tiếp tục hỗ trợ và tăng cường vaccine cho các ngành nghề ưu tiên như tôm, cá tra và các công nhân trong các khu vực sản xuất này. Bộ NN-PTNT cần báo cáo với Chính phủ để xây dựng một kế hoạch vaccine phù hợp trong thời gian tới. 
Ông Sơn tính toán, trong tháng 9 sẽ có khoảng hơn 8 triệu liều vaccine và trong tháng 10 sẽ có có từ 15 - 16 triệu liều chưa kể đến vaccine sản xuất trong nước, như vậy có lẽ không thiếu và sẽ tập trung được đối tượng ưu tiên.
Thứ ba, đối với việc xét nghiệm, Bộ chỉ có một khuyến cáo thời điểm để xét nghiệm chứ chưa có khuyến cáo phải sử dụng test nhanh, và chưa có khuyến cáo phải xét nghiệm PCR. 
Bộ cũng đang chuẩn bị phương án đề xuất cho các doanh nghiệp tự tổ chức xét nghiệm cho lực lượng công nhân và Bộ sẽ có hướng dẫn tập huấn, tổ chức thực hiện và có kiểm tra, có công nhận kết quả của các doanh nghiệp, từ doanh nghiệp vận tải cho đến doanh nghiệp sản xuất chế biến kể cả các đội công đoàn…
Thứ trưởng Bộ Y tế đề nghị doanh nghiệp áp dụng các hình thức công nghệ trong công tác quản lý xét nghiệm COVID, quản lý ra vào và quản lý sản xuất trong doanh nghiệp đặc biệt là những doanh nghiệp có liên quan đến dây chuyền sản xuất cá tra là hết sức cần thiết.
"Phát triển không gian kinh tế thì không có biên giới hành chính"
Phát biểu kết thúc hội nghị, Bộ trưởng Lê Minh Hoan cho rằng đây là dịp để 13 tỉnh thử thách tư duy liên kết vùng trong điều kiện đặc biệt, vì phát triển không gian kinh tế thì không có biên giới hành chính. 
Bộ trưởng Hoan nhận định, sau giãn cách TP.HCM sẽ phục hồi kinh tế nhanh hơn ĐBSCL dù chịu tổn thất rất lớn, vì TP.HCM chỉ là một thực thể nên dễ đưa ra chiến lược phát triển, còn ĐBSCL với tư duy riêng lẻ và qua chuỗi ngành hàng cá tra đã bộc lộ rõ.
Một miếng philê cá tra xuất khẩu ra nước ngoài sẽ trải qua nhiều công đoạn, mỗi công đoạn có nhiều con người tham gia, và những con người đó xuất phát từ nhiều địa phương khác nhau. Chính vì vậy, chuỗi sản xuất cá tra là một “ma trận” và từng doanh nghiệp có nhiệm vụ phải vẽ ra được “ma trận” riêng cho mình trong chiến lược phát triển sau giãn cách, giúp chính quyền trong việc quản lý dịch bệnh của địa phương.
“Nhân dịp ĐBSCL xây dựng đề án phục hồi kinh tế theo chỉ đạo của Thủ tướng, tôi đề nghị mỗi địa phương nên tư duy lại liên kết vùng, vì nếu chỉ sản xuất thì không thể quyết định mà thị trường mới quyết định cho cả hệ sinh thái kinh tế.
Chúng ta không thể mơ đến "zero COVID" và sẽ phải phục hồi kinh tế trong điều kiện bình thường mới, tôi đề nghị Bộ Y tế đưa ra một kịch bản về phòng, chống dịch rõ ràng trong điều kiện bình thường mới, qua đó doanh nghiệp sẽ xây dựng những kịch bản ứng phó cho đơn vị của họ”, ông Hoan nhấn mạnh. 

DUY KHANG

Xem bản Desktop