Thế giới

Nhìn lại cuộc chơi “tất tay” của Ngân hàng Trung ương các nước lớn nhất thế giới

Ngọc Diệp
BizLIVE -

Trong năm ngoái, 500 người giàu có nhất thế giới có thêm đến 1,8 nghìn tỷ USD bổ sung vào tài sản trước đó. Tình chung 500 người giàu nhất thế giới đang nắm lượng tài sản lên đến 7,6 nghìn tỷ USD.

Nhìn lại cuộc chơi “tất tay” của Ngân hàng Trung ương các nước lớn nhất thế giới
Ảnh: CNBC
Người đứng đầu Ngân hàng Trung ương các nước, từ Mỹ cho đến Nhật hay Trung Quốc thừa hiểu những rủi ro có thể phát sinh từ chính sách tiền tệ nới lỏng của họ. Giá trị của nhiều loại tài sản tăng đột biến, một số nhà đầu tư gọi đó là “mọi thứ cùng tăng giá”. 
Thế nhưng hành động thế nào không phải câu hỏi dễ tìm câu trả lời. Chủ tịch Ngân hàng Trung ương Mỹ, thống đốc Ngân hàng Trung ương Nhật đều nói đến bong bóng tài sản trong những tháng gần đây, thế nhưng họ chưa thể ngay lập tức siết chặt chính sách tiền tệ. 
Điều này là bởi họ quá hiểu việc siết chặt chính sách tiền tệ quá sớm sẽ gây ra những tác động lớn đến như thế nào. Sau cuộc khủng hoảng cách đây khoảng 1 thập kỷ, các nhà hoạch định chính sách tại nhiều nền kinh tế đã học được bài học từ việc rút đi các biện pháp hỗ trợ kinh tế quá sớm, kết quả quá trình phục hồi kinh tế chậm lại đáng kể.
Trong khi sự lây lan của đại dịch Covid-19 có thể dẫn đến tình trạng đóng cửa và phong tỏa trên khắp thế giới, phần lớn các Ngân hàng Trung ương đều đã phải hành động “tất tay”. Họ phải hạ lãi suất xuống gần 0% trong khi lãi suất trước đó vốn đã rất thấp, họ tăng cường chương trình mua tài sản, lập ra các kênh vốn khẩn cấp cho doanh nghiệp đang gặp khó khăn và lần này, phần lớn các ngân hàng trung ương đều phải cam kết sẽ giữ khung chính sách hiện tại trong vài năm tới.
Trong suốt năm 2020, chính phủ tung ra ít nhất 12.000 tỷ USD các gói kích thích tài khóa, theo Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF), ngoài ra, Ngân hàng Trung ương các nước hỗ trợ thêm hàng nghìn tỷ USD qua kênh chính sách tiền tệ.
Các chính sách đã phát huy tác dụng. Thị trường trái phiếu toàn cầu đã có những dấu hiệu xáo trộn vào tháng 3 năm ngoái thì nay đã bình ổn trở lại. Thị trường chứng khoán tăng điểm nhảy vọt. Giá trị các đồng tiền tại nhóm nước mới nổi tăng lên, chính vì vậy Ngân hàng Trung ương các nước dễ nới lỏng chính sách. Kết quả, kể cả những loại chứng khoán thời hạn dài nhất cũng có lợi suất cực kỳ thấp. 
Tính đến ngày 31/12/2020, 17,8 nghìn tỷ USD nợ có lợi suất âm. Chính phủ nhiều nước, từ Australia cho đến Tây Ban Nha đều được trả tiền để vay tiền. Tháng 11/2020, Peru bán trái phiếu thời hạn 100 năm, đây là loại trái phiếu có lợi suất thấp nhất từng được phát hành bởi chính phủ của một nước đang phát triển.
Chuyên gia kinh tế trưởng khu vực châu Á – Thái Bình Dương tại Natixis SA ở Hồng Kông và đồng thời là người có nhiều năm kinh nghiệm làm việc tại Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) và Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), bà Garcia-Herrero, nhận xét: “Ngân hàng Trung ương nhiều nước, đặc biệt Fed, đã tạo ra nhiều bong bóng. Ngân hàng Trung ương nhiều nước biết rằng họ đang làm gì, họ làm giảm lợi suất của những tài sản an toàn nhằm làm tăng nhu cầu với các tài sản có độ rủi ro cao. Một khi họ làm điều này, bong bóng tài sản sẽ hình thành, thế nhưng chi phí của việc không hành động gì thậm chí còn lớn hơn”.
Tháng 11/2020, tại Wellington – New Zealand, trong phiên đấu giá bất động sản, căn nhà 3 phòng ngủ diện tích 80 mét vuông đã được bán với giá lên đến 945.000 đôla New Zealand tức 678.000USD, cao hơn rất nhiều ngưỡng 640.000 đôla New Zealand mà chính quyền địa phương đưa ra: “Lãi suất đã giảm xuống mức không thể thấp hơn được nữa, chính vì vậy, người dân nhiệt tình muốn mua nhà”.
Dù rằng Ngân hàng Trung ương New Zealand đã cố gắng né tránh được cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu mà không viện đến các biện pháp nới lỏng định lượng, cuộc khủng hoảng vẫn làm cho kinh tế nước này khó khăn. Ngân hàng Dự trữ New Zealand hạ lãi suất và tung ra chương trình mua trái phiếu, kết quả giá bất động sản nước này tăng. Lãi suất siêu thấp làm cho nhu cầu mua nhà tăng đột biến, chính phủ đã buộc phải yêu cầu ngân hàng trung ương xem xét đến tình hình thị trường bất động sản khi điều hành chính sách, tuy nhiên phía ngân hàng không ủng hộ việc này.
Trong năm ngoái, 500 người giàu có nhất thế giới có thêm đến 1,8 nghìn tỷ USD bổ sung vào tài sản mà họ đã có trước đó. Tình chung 500 người giàu nhất thế giới đang nắm lượng tài sản lên đến 7,6 nghìn tỷ USD, theo chỉ số Bloomberg Billionaires.
Cho đến tháng 1/2021, nhà sáng lập Amazon – ông Jeff Bezos vẫn là người giàu nhất thế giới nhờ vào nhu đối với bán lẻ trực tuyến trong thời kỳ phong tỏa. Sau đó, quá trình sản sinh tài sản của tỷ phú này tăng nhanh chóng mặt. Elon Musk trở nên cực kỳ giàu có khi mà cổ phiếu Tesla tăng chóng mặt. Tính cả hai tỷ phú này, trong 12 tháng, tài sản của họ tăng thêm đến 217 tỷ USD, số tiền này đủ để phát cho 100 triệu người Mỹ mỗi người 2.000USD.
Nhiều chuyên gia phân tích nói rằng các ngân hàng trung ương đang khiến cho bất bình đẳng gia tăng bằng việc đẩy thị trường tài sản lên mức cao mới trong khi đó không làm nhiều để giúp cho việc làm tăng trưởng hoặc tạo ra việc làm trong kinh tế thực.
Tuy nhiên, nhiều người lại có quan điểm khác, họ lại cho rằng chính sách tiền tệ có những hạn chế nhất định khi tác động đến nền kinh tế. Thống đốc Ngân hàng Dự trữ Australia, ông Philip Lowe, thừa nhận rằng tất cả những gì ông có thể làm là làm cho tổng cầu tăng.

NGỌC DIỆP