Thế giới

Câu chuyện Evergrande cho thấy nhiều vấn đề rất lớn Trung Quốc đang đối mặt

Trung Mến
BizLIVE -

Mô hình tăng trưởng của Trung Quốc trong nhiều năm qua giờ đây đã không còn phù hợp nữa nhưng dường như giới chức loay hoay trong việc tìm ra mô hình mới.

Câu chuyện Evergrande cho thấy nhiều vấn đề rất lớn Trung Quốc đang đối mặt
Ảnh: WSJ
Những rắc rối xung quanh tập đoàn bất động sản Trung Quốc Evergrande đang khiến nhiều người nghĩ đến vụ việc với Lehman Brothers vào năm 2008.
Nhà đầu tư không khỏi lo ngại tình trạng lây lan tệ hại từng xảy ra sau vụ sụp đổ của Lehman Brothers rồi sẽ lặp lại trong hệ thống tài chính Trung Quốc vốn được kiểm soát chặt chẽ hơn nhiều lần, theo nội dung bài báo mới được Wall Street Journal đăng tải. 
Tuy nhiên hai sự kiện này có điểm chung: Lehman sụp đổ khi mà bong bóng thế chấp đã phình to trong nhiều năm xì hơi. Evergrande trong khi đó chật vật với Trung Quốc đang cố gắng tránh né mô hình tăng trưởng vốn phụ thuộc nhiều vào nợ nần.
Trung Quốc không phải nước duy nhất phát triển dựa nhiều vào nợ nần, thế nhưng không giống Mỹ, Trung Quốc không vay tiền để giảm thuế hoặc cấp tiền cho các hoạt động xã hội. Thay vào đó, Trung Quốc đầu tư vào sản xuất, hạ tầng và bất động sản. Mô hình này từng có logic hợp lý miễn rằng hoạt động đầu tư thực sự giúp mang lại hiệu quả cho Trung Quốc.
Trong khoảng thời gian dài, thực sự cách phát triển trên đã mang lại hiệu quả. Thế nhưng Trung Quốc cũng chẳng thể nào tránh được quy luật lợi nhuận giảm dần. Từ năm 2008, Trung Quốc đã vay nợ ngày một nhiều nhằm tạo ra công thức tạo sản lượng kinh tế tương đương.
Từ năm 2008 đến năm 2019, tổng nợ của chính phủ, hộ gia đình và doanh nghiệp Trung Quốc tăng từ 169% lên 306% GDP, tuy nhiên tốc độ tăng trưởng GDP của kinh tế Trung Quốc giảm từ 10% xuống 6%.
Từ năm 2000 đến năm 2010, tăng trưởng năng suất sau khi điều chỉnh ước chừng đạt 2,6%/năm so với cùng kỳ năm trước. Thế nhưng từ năm 2015 đến nay, tăng trưởng năng suất đi xuống rõ rệt, nó cho thấy đầu tư giờ đây kém hiệu quả đến thế nào.
Vài năm trước đây, Bắc Kinh nhận ra rằng mô hình tăng trưởng này không thể bền vững và đã cố gắng chuyển hướng sang mô hình tăng trưởng chất lượng cao hơn với trọng tâm tập trung vào người tiêu dùng. Quá trình này từng khiến cho đồng nhân dân tệ bị mất giá thiếu trật tự vào năm 2015, tuy nhiên cũng đã giúp làm giảm bớt quá trình nợ tăng nhanh. 
Trong năm ngoái, để giúp kinh tế vượt đại dịch COVID-19, giới chức Trung Quốc lại nới lỏng điều kiện tín dụng. Tuy nhiên khi mà giới chức nhìn nhận việc giá nhà tăng nóng như mối nguy hại với ổn định ngành tài chính và xã hội, họ lập ra lộ trình 3 năm để kiềm chế tín dụng trên thị trường bất động sản tăng trưởng nóng.
Cũng giống như việc Fed nâng lãi suất cơ bản đồng USD đã giúp bong bóng bất động sản Mỹ xì hơi cách đây hơn 1 thập kỷ, các biện pháp mới nhất tại Trung Quốc cũng đang phát huy tác dụng với thị trường bất động sản, theo phân tích của trưởng bộ phận nghiên cứu Trung Quốc tại Viện Tài chính Quốc tế (IIF) – ông Gene Ma. Evergrande là một trong những nạn nhân sớm bởi doanh nghiệp này thuộc nhóm có tỷ lệ vay nợ cao nhất.
Các chuyên gia kinh tế tại Citibank ước tính rằng trực tiếp hoặc gián tiếp, bất động sản đóng góp khoảng 30% giá trị gia tăng tại Trung Quốc, doanh số bán bất động sản đóng góp 27,5% GDP của chính quyền địa phương. Chính vì vậy việc hãm bớt tín dụng cho bất động sản, nếu được duy trì, sẽ làm chậm tăng trưởng kinh tế.
Nếu các biện pháp mới nhất giúp điều hướng tín dụng sang nhiều lĩnh vực khác, chắc chắn nó sẽ mang lại yếu tố tích cực cho tăng trưởng kinh tế Trung Quốc trong dài hạn. Thế nhưng Bắc Kinh đang làm xấu đi triển vọng đó bằng cách kiểm soát chặt hơn nữa nền kinh tế.
Giới chức quản lý hàng đầu gần đây đã “chặt đôi cánh” phát triển của các công ty công nghệ phát triển trong lĩnh vực thanh toán trực tuyến, trò chơi, chia sẻ xe và giáo dục. 
Đó là phần nổi trong chiến dịch lớn của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhằm kiếm chế các lực lượng thị trường, điều chỉnh dòng chảy vốn và hạn chế doanh nhân, doanh nghiệp kiếm lợi nhuận. Các doanh nghiệp tư nhân lớn cũng đang bị buộc phải có nhiều khoản quyên góp cho các mục tiêu ưu tiên của Bắc Kinh, bán cổ phần cho các quỹ nhà nước và đưa quan chức nhà nước vào ban điều hành.
Tất nhiên, doanh nghiệp tư nhân tại Trung Quốc vẫn được phép hoạt động, thế nhưng các doanh nghiệp sẽ bị định hướng đầu tư theo hướng của giới chức. 
Theo quan điểm của Bắc Kinh, các biện pháp mới sẽ giúp làm giảm bất bình đẳng, tăng cường cạnh tranh và nhìn chung phục vụ cho quyền lợi của xã hội tốt hơn so với chủ nghĩa tư bản. Tuy nhiên, vẫn còn có điểm tiêu cực. Nó cũng ảnh hưởng đến mục tiêu làm giảm sự phụ thuộc của nền kinh tế vào nợ nần và tăng trưởng năng suất lao động.

TRUNG MẾN

Xem bản Desktop