Kinh doanh

Nhượng quyền thương mại có thể trở thành ngành đóng góp lớn vào GDP

Nguyễn Huyền
BizLIVE - Ở Malaysia, Chính phủ quốc gia này xác định ngành nhượng quyền thương mại là một chiến lược dài hạn để phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, bằng cách xuất khẩu mô hình và thương hiệu thay vì xuất khẩu hàng hóa và sản phẩm. 
Nhượng quyền thương mại có thể trở thành ngành đóng góp lớn vào GDP
Công ty CP Napoli đạt con số 3.000 quán kinh doanh nhượng quyền với thương hiệu Napoli Coffee
Mức đóng góp của ngành nhượng quyền thương mại (NQTM) vào GDP của Canada là 10%, Australia 9% và Nam Phi 9,7%.
Ở châu Á, Hàn Quốc là nước có NQTM phát triển mạnh nhất với mức đóng góp vào GDP là 7,8%, Malaysia 6,3%, Philippines 5%, Singapore 3%.
Ở Malaysia, Chính phủ xác định ngành NQTM là một chiến lược dài hạn để phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNVVN), bằng cách xuất khẩu mô hình và thương hiệu thay vì xuất khẩu hàng hóa và sản phẩm. 
Báo cáo “2020 Franchise Reopening” mới đây cho biết, tại Hoa Kỳ, NQTM được coi là trụ cột của DNVVN. Trước Covid-19, Hoa Kỳ có 733.000 cơ sở NQTM với hơn 7,6 triệu người tham gia. Đa số các chủ sở hữu NQTM là doanh nghiệp nhỏ. 
Việt Nam là thị trường nhượng quyền hấp dẫn tại khu vực Đông Nam Á
Tại buổi hội thảo “Khởi nghiệp với mô hình nhượng quyền thương mại” vừa tổ chức ngày 22/1/2021, Ông Nguyễn Tuấn, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh (ITPC) cho biết, mô hình kinh doanh bằng hình thức NQTM cũng đang ngày càng phổ biến tại Việt Nam. Phương thức này giúp doanh nghiệp nhượng quyền tận dụng được nguồn vốn, nhân lực từ đối tác để mở rộng kinh doanh, gia tăng doanh số và lợi nhuận từ nguồn thu chi phí nhượng quyền, nâng cao giá trị thương hiệu và nâng tầm doanh nghiệp. 
Đối với bên nhận nhượng quyền, mô hình này giúp hạn chế rủi ro đến mức thấp nhất trong kinh doanh. Thông qua uy tín của các thương hiệu lớn được nhượng quyền, sản phẩm của DNVVN được tiêu thụ mạnh trên thị trường và được người tiêu dùng biết đến. Ngoài ra, doanh nghiệp còn tiết kiệm đáng kể chi phí tạo dựng thương hiệu, quảng cáo, xúc tiến bán hàng. Hoạt động NQTM giúp doanh nghiệp được nhận chuyển giao từ những thương hiệu nổi tiếng, có uy tín, được học hỏi, tiếp cận với phương thức kinh doanh và quản lý tiên tiến của thế giới.
Theo Hiệp hội Nhượng quyền Thương mại quốc tế (IFA), Việt Nam là thị trường nhượng quyền hấp dẫn tại khu vực Đông Nam Á với nhiều lĩnh vực tiềm năng như: thực phẩm và đồ uống, giáo dục, y tế và dinh dưỡng, dịch vụ kinh doanh, khách sạn, ... Việt Nam cũng được dự báo sẽ là điểm đến của nhiều thương hiệu quốc tế nổi tiếng trong thời gian tới.
Theo khảo sát của IFA, có 74% doanh nghiệp NQTM tại Hoa Kỳ phải đóng cửa do Covid-19. Còn tại Việt Nam, trước Covid-19 đã có các thương hiệu nhượng quyền lâu năm và rất thành công như: Trung Nguyen Coffee, Pho 24, T&T, Cafe Bobby Brewers, Kinh Do Bakery, Wrap and Roll, Café Cong, AQ Silk, Shop and Go, Highland’s Coffee…
Nhượng quyền – ngành tiềm năng hậu Covid-19
Theo công ty nghiên cứu ngành FRANdata, NQTM được tìm thấy trong hầu hết các lĩnh vực của nền kinh tế Hoa Kỳ, trong đó, gần một nửa số NQTM thuộc ngành thực phẩm và đồ uống. Các lĩnh vực chính khác bao gồm ô tô, dịch vụ thương mại, giáo dục, khách sạn, dịch vụ dân cư, nhà hàng, thẩm mỹ viện, dịch vụ y tế cao cấp, …
Bà Nguyễn Phi Vân, Chủ tịch HĐQT Công ty Retail & Franchise Asia, thành viên sáng lập và điều hành Công ty World Franchise Associates cho biết, NQTM đóng góp đáng kể vào GDP và có tầm ảnh hưởng quan trọng đối với nền kinh tế của nhiều quốc gia trên thế giới. Hậu Covid-19, hoạt động NQTM có thể phát triển mạnh mẽ ở các mô hình kinh doanh ứng dụng công nghệ, O2O (Online–to–Ofline), DevOps, mô hình linh hoạt hay những mô hình có mức đầu tư thấp và hoàn vốn nhanh. 
“Trong tương lai, nên lựa chọn đầu tư vào những ngành phục vụ nhu cầu cơ bản; những mô hình linh hoạt; đa dạng kênh doanh thu; đầu tư vừa phải và thu hồi vốn nhanh; ứng dụng nền tảng quản trị số vào hoạt động kinh doanh; đẩy mạnh đầu tư mô hình phát triển bền vững.
Bên cạnh đó, để có một mô hình nhượng quyền bền vững, doanh nghiệp phải quan tâm tới 5 yếu tố bao gồm: thương hiệu và mô hình, nền tảng vận hành, nhân sự và đào tạo, hệ thống và chuỗi cung ứng, nền tảng công nghệ”, bà Vân cho hay.
Theo ông Nguyễn Đức Hưng - Chủ tịch Công ty Napoli (Napoli Coffee), nhượng quyền thương mại hiện cũng đang nổi lên là mô hình có khả năng phục hồi và lấy lại đà tăng trưởng mạnh mẽ thời kỳ hậu COVID-19.
Theo bà Trần Thị Hương, Luật sư, sáng lập và CEO Công ty Tư vấn Đầu tư và Sở hữu trí tuệ Rachel, Phó Ban Đối ngoại Trung tâm Hòa giải thương mại quốc tế VICMC, để hoạt động NQTM thành công các doanh nghiệp cần nắm vững cơ sở pháp lý của NQTM tại Việt Nam.
Hiện nay, hoạt động NQTM ở Việt Nam được điều chỉnh bởi Luật Thương mại năm 2005, sửa đổi năm 2017 và 2019. Cụ thể là tại Chương 6, mục 7, từ điều 284 đến 291 và Nghị định 08/2018/NĐ-CP.
Đối với hợp đồng NQTM có các hình thức: hợp đồng nhượng quyền riêng lẻ, hợp đồng nhượng quyền độc quyền và hợp đồng nhượng quyền phát triển khu vực. Còn xét theo đối tượng, có 04 hình thức hợp đồng là: hợp đồng nhượng quyền phân phối sản phẩm, hợp đồng nhượng quyền mô hình kinh doanh, hợp đồng nhượng quyền sản xuất và hợp đồng chuyển nhượng cơ hội kinh doanh mẫu.
Trước khi nhượng quyền, theo quy định tại điều 291 Luật Thương mại, thì bên nhượng quyền phải tiến hành đăng ký với Bộ Công Thương. Đây là bước khởi đầu quan trọng để một hoạt động nhượng quyền chính thức được triển khai hợp pháp tại thị trường Việt Nam. 
 

NGUYỄN HUYỀN