Vĩ mô

Việt Nam chống Covid-19 rất tốt nhưng vì sao làm chưa tốt vấn đề môi trường và biến đổi khí hậu?

Ngọc Diệp
BizLIVE -

Theo số liệu của WHO, khoảng 60.000 người chết mỗi năm có liên quan đến vấn đề ô nhiễm không khí tại Việt Nam.

Việt Nam chống Covid-19 rất tốt nhưng vì sao làm chưa tốt vấn đề môi trường và biến đổi khí hậu?
Trong buổi họp báo công bố báo cáo kinh tế thường niên mới đây, thêm một lần nữa, các chuyên gia thuộc Ngân hàng Thế giới (WB) đánh giá rất cao công tác chống đại dịch Covid-19 của Chính phủ Việt Nam. Chuyên gia kinh tế trưởng của WB, ông Jacques Morriset, chỉ ra thành công đó có được nhờ 2 yếu tố tầm nhìn và năng lực.
Ông Morriset nhận xét Chính phủ Việt Nam ngay từ đầu dịch đã biết cần phải làm gì, xây dựng ban chỉ đạo từ đầu tháng 2/2020. Ngoài ra, năng lực cũng đóng vai trò rất quan trọng, Việt Nam sẵn sàng phân bổ các nguồn lực tài chính để giải quyết khủng hoảng này.
Chính phủ Việt Nam có nhiều cơ chế để báo cáo số liệu ca nhiễm cũng như ca tử vong gần như theo thời gian thực để tạo ra sự minh bạch và đẩy mạnh chia sẻ thông tin.
Việt Nam sử dụng rất mạnh công nghệ, sử dụng tốt các nền tảng điện tử, nền tảng số để Việt Nam tạo ra động lực tốt trong cuộc chiến chống dịch Covid-19. Sự kết hợp của các yếu tố động lực và chế tài rất quan trọng giúp thay đổi hành vi của người dân trong thời kỳ bình thường mới, nhờ vậy công tác chống dịch đã vô cùng hiệu quả, ông Morriset phân tích. 
Tuy nhiên ông Morriset đặt câu hỏi: “Tại sao Việt Nam lại làm chưa tốt như vậy trong vấn đề môi trường và biến đổi khí hậu?”
Covid-19 là vấn đề cực kỳ bức thiết, gây mất mạng và ảnh hưởng ngay đến đời sống kinh tế xã hội. Nhưng các thách thức về khí hậu và môi trường, thậm chí tác động lớn hơn nữa với trẻ em, chi phí biến đổi khí hậu và thiên tai cũng rất lớn.
Ví như xét riêng vấn đề về ô nhiễm không khí. Việt Nam đang làm rất tốt vấn đề quản lý Covid-19 nhưng lại không làm tốt trong vấn đề biến đổi khí hậu, ông Morriset thể hiện quan điểm của mình. Mức độ ô nhiễm không khí của Việt Nam cao gấp 6 lần ngưỡng cho phép của WHO. Ô nhiễm không khí có thể làm cho tới 60.000 người tại Việt Nam hàng năm tử vong do có liên quan đến vấn đề này, theo số liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Nếu có thể giải quyết được vấn đề ô nhiễm không khí, Việt Nam sẽ tiết kiệm được 23 tỷ USD mỗi năm.
Từ những phân tích trên, ông Morriset rút ra 2 bài học, khuyến nghị chính sách quan trọng cho Việt Nam:
Cuộc khủng hoảng Covid-19 một lần nữa chứng tỏ rằng tốt hơn hết nên sẵn sàng để hành động nhanh chóng và quyết liệt khi phải đối mặt với cú sốc bên ngoài.
Việt Nam nên theo đuổi tư duy xanh và sạch càng sớm càng tốt và càng nhiều càng tốt trong hầu hết các chính sách, hoạt động và đầu tư của mình. Do dự và buông xuôi sẽ chỉ làm cho phí tổn tăng lên nhanh chóng, rất nhiều thiệt hại sẽ nhanh chóng trở nên không thể đảo ngược.
Không chỉ vậy, ông Morriset cho rằng ưu tiên trước mắt của chính phủ là phát huy thành tích đạt được, bằng cách mở rộng không gian cho phép thử nghiệm và đổi mới sáng tạo trên cơ sở áp dụng bốn nguyên tắc đúc rút từ kinh nghiệm với Covid-19, cụ thể:
Áp dụng cơ chế khuyến khích khéo léo để tạo động lực để người dân, doanh nghiệp và cán bộ công chức.
Tạo lòng tin của người dân với các nhà hoạch định chính sách, quy trình và thể chế, những điều này phụ thuộc vào cách hành cử của chính phủ và khối doanh nghiệp nhà nước.
Truyền thông rõ ràng, minh bạch và sâu sát 
Cũng tại buổi công bố ngày hôm qua, ông Đôn Tuấn Phong, Ủy viên Thường trực Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội cho rằng Việt Nam cần lựa chọn cách tiếp cận với biến đổi khí hậu mang tính toàn cầu hơn, Việt Nam đã có các khuôn khổ pháp lý để phát triển xanh, đây chính là tầm nhìn mà chuyên gia WB đã nói tới. 
Năng lực thực tại để ứng phó với biến đổi khí hậu từ năng lực tới hành động đã rất rõ ràng. Việt Nam sẽ cần phải cùng hành động cùng với các quốc gia khác. Với báo cáo của Ngân hàng Thế giới và đường lối phát triển của Đảng và Nhà nước Việt Nam, Việt Nam sẽ tham gia tốt hơn nữa vào các sáng kiến biến đổi khí hậu toàn cầu, ông Phong nhấn mạnh.
Đại dịch Covid-19 và thiên tai trong năm vừa qua đã tác động rất nặng nề đến cuộc sống của nhiều người, theo chia sẻ của ông Nguyễn Ngọc Huy, chuyên gia biến đổi khí hậu.
Từ thực tế nghiên cứu của ông Huy, ông Huy cho biết nhiều người lao động mất việc do Covid-19, họ quay về với đồng ruộng, họ chờ khi mà Covid-19 qua đi, họ sẽ trở lại công việc cũ. Nhưng rồi khi về với ruộng đồng, họ lại chịu tác động nặng nề bởi thiên tai. Nếu thiên tai dồn dập, sức người hay cơ sở hạ tầng đều có ngưỡng. Cần phải đầu tư ngưỡng đó như thế nào để có thể chống chịu được.
Kết quả khảo sát được thực hiện tại nhiều tỉnh miền Trung đều cho thấy người dân trả lời thu nhập chịu ảnh hưởng nặng nề đến 80% do Covid-19 và do cả thiên tai. Cách tốt nhất để người ta vượt qua khủng hoảng là tiết kiệm. Tuy nhiên, lượng tiền tiết kiệm được không nhiều. 
Trong bối cảnh này, có thể nhìn thấy sự phát triển tích cực tại một số địa phương, ví như Ninh Thuận. Trước đây, tỉnh Ninh Thuận là một trong những tỉnh nghèo, tổng sản phẩm kinh tế trên địa bàn, Ninh Thuận đã tăng được nguồn thu nhanh chóng nhờ chuyển đổi và sản xuất năng lượng tái tạo, chủ yếu từ điện áp mái và điện gió. Ninh Thuận giờ đây đã đứng thứ ba. 
Tuy nhiên ông Huy cũng thể hiện băn khoăn về khả năng sự chuyển dịch có thể mang lại lợi nhuận nhưng không chắc bền vững. Nếu chuyển dịch đất đai một cách vội vàng, người dân có thể mất đi cơ hội canh tác trên chính quê hương mình. Báo cáo “Nghèo đa chiều” gần đây của Oxfam nhấn mạnh khi một gia đình, cá nhân chịu tác động từ bên ngoài, tác động sẽ đến theo chuỗi, thu nhập giảm đi, cơ hội của con cái mất đi, cơ hội đầu tư giảm đi. 

NGỌC DIỆP

Xem bản Desktop